TEN BOOME

Foto: groeten uit Boom, A.Vinck
Door Alex Vinck(+ 10 februari
2007).
Biografie Camille Bal
05/02/1888
geboren
te Boom, Antwerpsestraat, 23, als Petrus
Camiel, zoon van Jan Baptist,
schrijnwerker en van Maria Josephina Defré;
01/02/1892
het
gezin Bal-Defré verhuist naar Kerkstraat 57 (huisnummer later gewijzigd in 53
en later in 55);
15/05/1905
diploma
van bekwaamheid als beëdigd landmeter, afgeleverd door de dienst Bruggen en
Wegen van de Provincie Antwerpen;
02/06/1905
eedaflegging
als beëdigd landmeter voor de burgerlijke rechtbank van Eerste Aanleg te
Antwerpen;
1904
tot 1909
getuigschrift
“Bouwkunde en Wetenschappelijke vakken” in de Koninklijke Academie
der Schone Kunsten van Antwerpen;
01/10/1919
wordt
leraar in de avondschool van de Provinciale Technische School voor de
vakken: tekenen, bouwkunde en materialenleer.
09/08/1921
huwt
te Boom met Francisca Joanna Maria Verheyden;
13/12/1924
benoemd
door de gemeenteraad van Boom tot gemeentelijk hulpbouwmeester;
05/07/1925
zijn
dochter Clementine Joanna (Tina) wordt te Boom geboren;
28/07/1927
het
gezin Bal-Verheyden betrekt zijn nieuwe woning Antwerpsestraat 166a
(huisnummer later gewijzigd in 172);
10/09/1935
wordt
definitief benoemd als leraar in de avondschool van de Provinciale Technische
School;
29/01/1938
bevorderd
door de gemeenteraad van Boom tot gemeentebouwmeester;
20/10/1941
de
minister van openbaar onderwijs verleent hem de titel van meetkundig schatter
van onroerende goederen;
02/02/1942
benoemd
door de gemeenteraad van Boom tot schatter der gemeente inzake openingstaksen;
01/03/1949
met
pensioen gesteld als leraar van de Provinciale Technische School;
06/08/1955
overleden te Boom in zijn
woning Antwerpsestraat 172;
DE DIAMANTSLIJPERIJ “DE DAAD”
De
diamantslijperij “De Daad”[1]
werd door de Algemene Diamantbewerkersbond van
België
(ADB) opgericht om zijn bezittingen te vrijwaren tegen verdere devaluaties van
de frank. De A.D.B. was van socialistische strekking. Zijn tegenhanger was de
Christelijke Diamantbewerkersbond van België (C.D.B.), met zetel te Boom
in de Kerkstraat en had als nationaal secretaris de Bomenaar Jules Roscam.
De
A.D.B. was een rijke vakbond. Hij was eigenaar van talrijke onroerende goederen
en zijn te goed bedroeg in 1926 ongeveer acht miljoen Belgische franken! Er was
echter nog een andere reden waarom de A.D.B. een diamantslijperij ging bouwen.
In het verleden was het al gebeurd dat bij arbeidsconflicten de
patroonsorganisatie, zijnde de Belgische Juweliers-vereniging (B.J.V.), een
lock-out uitvaardigde. Dat wil
zeggen dat de patroons gewoon hun fabriek sloten en alzo de arbeiders het werken
beletten Door het bezit van een eigen fabriek zou tijdens stakingen de dreiging
van lock-out geneutraliseerd worden. Bovendien zou door het scheppen van nieuwe
werkgelegenheid aan goede voorwaarden de bond de huisnijverheid kunnen
bestrijden. Thuiswerken gebeurde meestal in het zwart aan minder loon dan
overeengekomen was tussen de werkgevers en de vakbonden.
“De
Daad” zou een voorbeeld zijn waaraan de andere fabrieken zich konden
spiegelen. Vanaf 13 februari 1929 konden bij “De Daad” 600 arbeiders een
molen huren en er waren 200 zitplaatsen voor snijders.
ARCHITECT
BAL EN DE DIAMANTNIJVERHEID
Ongetwijfeld
maakte de bouw van de moderne diamantslijperij “De Daad” indruk bij de
patroons in de diamantnijverheid. Een rechtstreeks gevolg daarvan was dat
architect Camille Bal nog andere opdrachten verwierf in “de wereld van het
steentje”.
In
Boom tekende hij de plannen voor:
1/
de diamantslijperij van Jan Lodewijckx in de Antwerpsestraat, aan de Beukenlaan;
2/
de diamantslijperij Van Praet-De Jong-De Paep, vereniging in gezamenlijke naam,
met daarbij drie herenhuizen, die onderling verbonden waren, voor de patroons,
eveneens in de Antwerpsestraat, juist voorbij de Noeverselaan;
De
Diamantslijperij Van Praet-De Jong-De Paep werd in de volksmond de “slijperij
van het Feestpaleis” genoemd. Het Feestpaleis was de naam van het
socialistische volkshuis en bevond zich in de Vrijheidstraat (nu Colonel
Silvertopstraat).
Achter
dit partijlokaal lag een
nijverheidsgebouwtje waarin de vereniging Van Praet-De Jong-De Paep sedert 1919
haar eerste activiteiten had.
3/
in de Jan-Baptist Corremansstraat een diamantslijperij + een woning voor de
patroon Coopman;
4/
in de Rubensstraat de woning van Milleke Simonis, patroon van een
diamantslijperij gelegen in de Velodroomstraat.
KRONIEK VAN EEN MENSENLEVEN
CAMILLE BAL 1888 - 1955
1888:
Camille
Bal wordt geboren op 5 februari in de Antwerpsestraat 23, als zoon van
Jan Baptist, schrijnwerker, en van Maria Josephina Defré.
-
Op de Boomse bedrijven werken 2288 mannen en 751 vrouwen. De baksteennijverheid
alleen stelt 1949 mannen en 751 vrouwen tewerk.
-
23 februari: de gemeenteraad geeft toelating aan de “Maatschappij
Concessonairs der Telephonische Lijn Mechelen-Boom”de centrale burelen
Mechelen en Boom telefonisch te verbinden. Het gemeentebestuur bezit nog geen
telefoonaansluiting.
-
8 juli: een herverkiezing van de gemeenteraad grijpt plaats, omdat de kiezing
van 1887 door de bestendige deputatie wegens onregelmatigheden werd verbroken.
De
liberalen winnen nipt en vieren feest op de Grote Markt, waar zich de “cercle
catholique” bevindt.
Er breken onlusten uit en de katholieke burgemeester Emile Van Reeth vordert de
rijkswacht op. Die openen het vuur. Eén persoon wordt gedood. De burgemeester
krijgt de toenaam “Miel gendarme”.
1889:
-
Boom telt 14080 inwoners.
-
Wegens het bestaande cijns- en bekwaamheidskiesstelsel tellen de kiezerslijsten
slechts 246 algemene-, 1000 provinciale- en 1195 gemeentekiezers.
-
De werk- en woonomstandigheden van de arbeidersbevolking zijn erbarmelijk. De
meestal kroostrijke gezinnen hokken in kleine huisjes, zonder enig comfort. Er
is zelfs geen W.C. Op de steenbakkerijen werken kinderen vanaf 6 jaar. De
kindersterfte bedraagt 70% (op 408 overledenen telt men 287 kinderen).
1890:
-
Tijdens de gemeenteraadsverkiezing van 19 oktober behaalt de Katholieke partij
de volstrekte meerderheid. De liberale meerderheid wordt na 35 jaar verbroken.
-
Jozef De Cleen wordt aangesteld als “suisse”om in de kerk van
Onze-Lieve-Vrouw en Sint-Rochus orde en tucht te bewaren.
-
28 december: de “Werkersbond van Boom” (socialisten) wordt opgericht. De
Liberale partij, de Katholieke partij en de Belgische Werklieden partij werden
gesticht respectievelijk in 1846, 1884 en 1885.
1891:
15
mei: de encycliek “Rerum Novarum” van paus Leo XIII “Over de toestand van
de Arbeiders” verschijnt.
1892:
-
1 februari: het gezin Bal-De Fré verhuist naar Kerkstraat 57 (huisnummer nadien
gewijzigd in 53 en later in 55).
-
11 september: stichting van de “Katholieke Turnvrienden Voorwaerts.
1893:
-
oprichting van de Christene Volkspartij door de Aalsterse priester Adolf Daens.
-
Het meervoudig stemrecht vervangt het cijns- en bekwaamheidsstelsel. Een
meerderheidsstelsel is in voege.
1894:
-
9 april: in de steenbakkerijen van de Rupelstreek breekt een staking om
loonsverhoging uit. De stakers trekken geen loon of enige vergoeding.
Noodgedwongen hervatten ze na twee weken het werk. De “grote staking”, die
verloren werd, was de aanleiding tot het oprichten van de vakbonden en van een
Nijverheids- en Werkraad (de voorloper van de paritaire comité’s).
1895:
stichting
van de “Socialistische Toneelkring De Dageraad”.
1896:
stichting
van de “Socialistische Turnkring Volharding”.
1897:
18
juli: Priester Daens spreekt in het “Zwitschers Koffiehuis” op de Grote
Markt. Hij wordt erevoorzitter van de Vakbond van de Steenbewerkers van Boom.
Omdat hij het verbod van de bisschop (1894) om in herbergen te spreken negeerde,
werd hij gesuspendeerd.
1898:
-
20 augustus: stichting van “De socialistische samenwerkende maatschappij koöperatief
De Toekomst”,
met zetel op de “Varkensmarkt” (hoek Blauwstraat en Tuyaertsstraat).
-
De “Fonderies et Ateliers de Constructions A. S. Provost”, gevestigd op de
Grote Markt, bouwt een personenauto.
-
Stichting van de “Accordeons van Noeveren” (nu Koninklijke Harmonicaïsten
Boom).
1899:
-
6 augustus: in de Antwerpsestraat wordt een postkantoor, in neoclassistische
stijl, geopend met een “Luisterrijk Festival voor Harmonie-, Fanfaren- en
Symfoniemaatschappijen”.
-
Voor de gemeenteraadsverkiezing van 13 oktober komt, naast de drie traditionele
partijen, de lijst “democraten” (Daensisten) op.
1900:
-
op 6 mei rijdt voor de eerste maal
een stoomtram van het station van Rumst naar de Sint-Annakapel in de Kapelstraat
te Boom. De lijn was verpacht aan de “Kempische Stoomtram Maatschappij”.
Zowel personen als goederen worden vervoerd.
-
Het meerderheidsstelsel wordt vervangen door de evenredige vertegenwoordiging.
1901:
-
13 januari: gewestelijke massabetoging met meer dan 2000 deelnemers voor het
zuiver algemeen stemrecht.
-
de”Beroepsvereniging der Beenhouwers van Boom en Omliggende” wordt gesticht.
-
Boom telt officieel 26 straten. De benaming “Grote Markt” bestaat nog niet.
-
De parochie “Hellegat” wordt gesticht. Ze telt ongeveer 3000 parochianen, de
helft woont in Niel, de andere helft in Boom.
1902:
-
Emile Van Reeth, de katholieke burgemeester van Boom, wordt
volksvertegenwoordiger namens de Meetingpartij.
-
Ten einde gans de gemeente van gaslicht te voorzien, koopt het gemeentebestuur
van de familie Troch, een gasfabriek, gelegen in de Brandstraat.
-
Stichting van de afdeling van de Rode Kruis Boom.
-
Pokken, een besmettelijke ziekte, teistert de gemeentebevolking. Dokter
Spillemaeckers ent meer dan 4000 personen in.
-
In de Kerkhofstraat wordt een oud-mannenhuis gebouwd.
1903:
-
11 september: het 1ste nummer van “De Demokraat”, een maandblad voor
Volks-ontwikkeling, verschijnt. De
uitgever is Karel Weckers, een Daensist, bijgenaamd “Gotteke”.
-
18 oktober: tijdens de gemeenteraadsverkiezing vormen de liberalen, de
socialisten en de democraten een kartel in de hoop de katholieke meerderheid te
breken. Tevergeefs.
1904:
-
stichting van de toneelkring “Arbeid Adelt”.
-
9 oktober: de hernieuwde jaarmarkt wordt voor de 1ste maal ingericht.
1905:
-
Camille Bal behaalt bij de Dienst Bruggen en Wegen van de Provincie Antwerpen
het diploma van bekwaamheid als beëdigd landmeter. Op 2 juni legt hij de eed af
voor de burgerlijke rechtbank van Eerste Aanleg te Antwerpen.
-
Ter gelegenheid van “België 75 jaar onafhankelijk” trekt een
“Geschiedkundige Stoet” door de Boomse straten.
-
De “Burgerwacht” van Boom” (gesticht in 1831) wordt samengevoegd met de
“Burgerwacht van Willebroek”
-
Een zware brand teistert de olieslagerij van Molens Rypens.
1906:
-
Van Volxem Desideer opent in de Groene Hofstraat de “Grand Cinema Royal”. Na
Brussel en Luik is dit de 3de cinemazaal in België.
-
“Voetbal”, een nieuwe sport, wordt voor de 1ste maal gespeeld in Boom door
kostschoolleerlingen van het pensionaat “Mannekens”.
-
Een tunnel voor voetgangers onder de spoorweg wordt gebouwd tussen de
Vrijheidstraat en de Nielsestraat.
-
Grote Markt wordt een officiële straatnaam.
1907:
-
het boek “Boom in het Verleden. Aantekeningen uit de Geschiedenis van Boom”,
geschreven door Emilius Steenackers verschijnt.
-
In de huidige Velodroomstraat bouwt de Boomse firma van Louis Apostel (de Nool)
een open wielerbaan.
1908:
-
aan de “Veerdam” worden peilingen verricht voor het aanleggen van een los-
en laadkaai aan de Rupel.
-
Zes personen overlijden aan de besmettelijke ziekte “typhus”.
1909:
-
Camille Bal behaalt na vijf jaar studie het getuigschrift “Bouwkunde en
Wetenschappelijke vakken” aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten te Antwerpen.
- Volgens de “Livre d’Adresses de la Ville et de la
province d’Anvers” zijn in Boom
3 architecten werkzaam: Apers E., Janssens L. en Lamot E.
-
De scheepswerf Jules De Wachter, Noeveren, bouwt het zeiljacht “Flandria”
voor prins Albert (de latere koning Albert I).
-
Tien personen worden getroffen door de “cholera”. Slechts vier overleven de
besmettelijke ziekte.
-
De “Kerkfabriek Onze-Lieve-Vrouw en Sint-Rochus” bestaat 100 jaar.
-
Roofthooft Eduard, een kunstsmid en avonturier, bouwt een vliegtuig dat
“Venus” wordt gedoopt. Zijn eerste vlucht eindigt in een boom te Sint-Job in
’t Goor. De vlieger is ongedeerd.
1910:
-
Boom telt 17481 inwoners.
-
Een kaaimuur aan de Rupel wordt aangelegd door de firma G. van Bergen uit
Antwerpen.
1911:
-
René Mampaey, wielrenner, wordt kampioen van België, zuivere snelheid.
-
In de woning Wipplein 16 wordt een Oostenrijkse diamantkoopman met een bijl
vermoord.
-
In de “Schoenhandel Laureyssens” op de Grote Markt brandt de eerste
elektrische lamp. Er is grote volkstoeloop om “het wonder” te bezichtigen.
1912:
-
2 juni: Frans De Schutter, socialist) wordt volksvertegenwoordiger.
-
De gemeente Boom sluit aan bij de Provinciale Intercommunale
Drinkwatermaatschappij van de provincie Antwerpen (PIDPA).
-
Een zware brand verwoest Molens Rypens. De burgemeester besluit het gedeeltelijk
slopen van de afgebrande maalderij.
1913:
14
augustus: baron van de Werve de Schilde, gouverneur van de provincie Antwerpen,
opent plechtig een tentoonstelling over landbouw, nijverheid, kunsten, onderwijs
en wetenschappen, die gehouden wordt in de lokalen van het O.L.V. College en de
Rijksmiddelbare Meisjesschool. Inrichter: “Boom Aantrekkelijkheden”.
-
“Brouwerij Lamot” brouwt niet meer met Rupelwater omdat het vervuild is.
Voortaan wordt putwater gebruikt;
-
In de wijk Bosstraat wordt een nieuwe parochie “Sint-Catharina” gesticht.
-
“Boom Football Club” wordt gesticht.
-
achter de woning Bassinstraat 17, in de schaduw van de oliemolen, laat Camille
Rypens een wintertuin in “art nouveau” stijl bouwen.
1914:
-
14 april: een nationaal congres van de B.W.P. roept een algemene werkstaking uit
wegens het uitblijven van een wet die het het zuiver algemeen stemrecht
voorziet. Boom telt 298 stakers. Burgemeester Emile Van Reeth vaardigt een
besluit uit dat “het voor eenieder verboden is de straten te doorloopen al
zingende, er muziek te maken of de trommel te slaan, behoudens bijzondere
machtiging”.
-
28 juli: de 1ste wereldoorlog breekt uit. Op 3 en 4 oktober wordt Boom
beschoten. Er vallen 4 doden. Honderden Bomenaars, waaronder burgemeester Emile
Van Reeth, vluchten naar het buitenland (vooral Nederland en Engeland).
-
7 oktober: Duitse soldaten trekken door Boom en enkele dagen later wordt Boom
bezet door het 3de Landsturmbataljon uit Brandenburg. De soldaten zijn per
fiets.
-
Een gewestelijke afdeling van het “Nationaal Komiteit tot Hulp en Voeding”
(het comité) wordt in de Rupelstreek opgericht. Voorzitter wordt de ingenieur
Benjamin Haesaerts.
1915:
-
een vrije muziekschool wordt opgericht.
-
Alle reisduiven worden door de Duitsers aangeslagen.
-
De dienstdoende burgemeester Jules Meyers maakt, op last van de bezetter, een
lijst op van aanzienlijke burgers, die –ingeval van sabotage- als gijzelaars
voor onbepaalde tijd in bewaring kunnen genomen worden.
1916:
-
11 augustus: de dienstdoende schepen Benjamin Haesaerts breekt in de
gemeenteraad een lans om een “Regionale Nijverheidsschool” op te richten.
-
Het schepencollege opent een gemeentewinkel om zekere waren, die niet te
verkrijgen zijn bij “het comité”, aan de bevolking te verschaffen.
-
Er heerst hongersnood. Van brandnetels wordt soep gemaakt.
1917:
-
7 juli: op last van de Duitse overheid sluiten alle steenbakkerijen.
-
6 augustus: de gemeenteraad keurt een “Politiereglement op het slachten van
Honden” goed. In dit officiële hondenslachthuis (bij mijn weten het enige in
België) worden 704 honden geslacht. Het vlees ligt te koop bij Boomse
beenhouwers en wordt ook uitgevoerd naar Mechelen en Antwerpen. De Bomenaars
houden er de toenaam “hondenfretters” aan over.
-
De Spaanse griep breekt uit.
-
In de zinkfabriek laat het gemeentebestuur dagelijks soep koken voor 9000
ondersteunden. Elke persoon heeft recht op 75 cl. en betaalt daarvoor 10
centiemen.
-
De gemeenteraad verbiedt aan kinderen beneden de 16 jaar cinemavoorstellingen
bij te wonen wegens “de zedenbedervende indrukken die zij in de verbeelding
der kinderen achterlaten”.
1918:
-
11 november: wapenstilstand. Van de 954 Bomenaars onder de wapens (waaronder 203
vrijwilligers) sneuvelden er 103.
-
in de parochie “Sint-Catharina” gaat de eerste processie uit.
-
Er is een tekort aan metalen pasmunt (opgeëist door de bezetter). Het
gemeentebestuur laat papieren geld drukken van 10, 15 en 20 centiemen.
1919:
-
1 oktober: Camille Bal wordt leraar in de avondschool van de P.T.S. voor de
vakken: tekenen, bouwkunde, materialenleer.
-
16 november: 1ste verkiezing volgens het zuiver algemeen stemrecht voor mannen.
Frans
De Schutter wordt herkozen tot volksvertegenwoordiger. Henri Spillemaeckers
(socialist) wordt verkozen tot senator. Hij mag niet zetelen omdat hij niet
voldoet aan cijnsvoorwaarden (hij bezit geen eigendom).
-
De “Nationale Maatschappij voor Goedkope Woningen en Woonvertrekken” wordt
opgericht. Het is een overkoepelende organisatie die de sociale huisvesting coördineert.
1920:
-
Boom telt 17844 inwoners.
-
21 oktober: een “Vrije Gewestelijke Nijverheidsschool” wordt opgericht.
-
9 november: de gemeenteraad keurt de standregelen goed van de “Gewestelijke
Maatschappij tot het bouwen van Goedkope Woningen”.
-
Benjamin Haesaerts, katholiek, wordt lid van de Bestendige Deputatie van de
provincie Antwerpen.
-
De burgerwacht wordt afgeschaft.
-
“Boomsche Metaalwerken” in het Frans “Travaux Métalliques de Boom”
wordt gesticht als coöperatieve vennootschap.
-
De diamantbewerkers bekomen een 44-uren werkweek.
1921:
-
19 april: de gemeente koopt gronden aan de Veerdam om er een tuin aan te leggen
(de latere Heldenplaats). Pachters van de vuilnisdienst krijgen opdracht ”hun
karren af te kappen op deze gronden om ze op te hogen”.
-
24 april: gemeenteverkiezingen gehouden volgens het zuiver algemeen stemrecht
voor mannen. Enkele vrouwen (moeders of weduwen van gesneuvelden) hebben
plaatsvervangend stemrecht. Zetelverdeling: katholieken: 7, socialisten 6 en
liberalen 2. De katholiek Louis Lamot, brouwer, wordt burgemeester.
-
3 mei: stichting van de “Gewestelijke Maatschappij tot het bouwen van Goedkope
Woningen Boom-Terhagen”.
-
9 augustus: Camille Bal huwt te Boom met Francisca Joanna Maria Verheyden,
dochter van Dokter Verheyden.
-
augustus: Boomse gesneuvelden worden herbegraven. De plechtigheid heeft plaats
in openlucht op de Grote Markt.
-
28 augustus: een nieuw voetbalterrein van Boom F.C., gelegen in de Hollezijp,
wordt ingehuldigd.
-
20 november: wetgevende verkiezingen. Hubert Mampaey (katholiek) wordt volksvertegenwoordiger, Frans De Schutter
blijft het en Henri Spillemaeckers blijft senator.
-
De Boomse bevolking neemt gestadig toe. De kaap van de 18000 inwoners wordt
overschreden (18.175).
-
De telefoonsector Boom (Boom, Niel, Reet en Rumst) telt 3100 abonnees.
1922:
-
13 juni: de gemeenteraad keurt een onteigeningsplan goed voor het bouwen van een
nieuwe wijk in de Bosstraat.
-
27 december: de gemeenteraad stemt een politiereglement: “de snelheid van
automobielen, autocars, vrachtwagens en motocycletten in de agglomeratie wordt
beperkt tot 5 km. per uur”.
-
De “Gewestelijke Maatschappij tot het bouwen van Goedkope Woningen
Boom-Terhagen” realiseert een 1ste project. In de Overwinningstraat worden 4
huizen en een badinrichting gebouwd. Een watertoren in ijzer, inhoud 10 m3,
wordt geleverd door de “Boomsche Metaalwerken”.
1923:
-
3 januari: burgemeester Emile Van Reeth overlijdt.
-
26 maart: de “Gewestelijke Maatschappij tot het bouwen van Goedkope Woningen
Boom-Terhagen” verhoogt haar kapitaal om te kunnen overgaan tot het bouwen van
50 bijkomende woningen in de wijk “Krekelenberg” en het aankopen van gronden
in de wijk “Het Peerdsgat”.
-
26 maart: de gemeenteraad verhoogt de maximum snelheid in de agglomeratie voor
camions tot 10 km. per uur.
-
14 oktober: onthulling door prins Leopold (later koning Leopold III) van een
gedenkteken voor de gesneuvelden op de Heldenplaats. De beeldhouwer is Bruno
Geerits.
-
Een glasfabriek “De Rupel N.V.” opent haar deuren in de Diepestraat.
-
Een “Maria-Ommegang”, ter ere van de Maagd van Boom en Rupelboorden, trekt
voor de eerste maal door de straten van Boom.
-
De autobusdienst “De Schelde”, Boom-Aartselaar-Antwerpen, wordt ingericht.
1924:
-
15 april: lock-out van de steenbakkersbazen, omdat de vakbonden weigeren een
collectief contract te tekenen.
-
15 april: de Boomse coöperatieve maatschappij “De Toekomst” wordt
overgenomen door de “S.V. Koöperatief Verbond Antwerpen”.
-
9 augustus: opening van een tentoonstelling “Nijverheid, Handel, Kunsten en
Onderwijs” in de lokalen van het O.L.V. College en de Rijksmiddelbare
Meisjesschool. Inrichter: “Boom Aantrekkelijkheden”.
-
24 okober: stichting van “Katholieke Vlaamsche Toneelgilde”.
-
13 december: Camille Bal, architect, wordt door de gemeenteraad bevorderd tot
gemeentelijk hulpbouwmeester.
-
De “Potgatbeek”, die de grens vormt tussen Boom en Terhagen, wordt illegaal
weggebaggerd.
1925:
-
5 april: wetgevende verkiezingen: Frans De Schutter (socialist) blijft
volks-vertegenwoordiger, Henri Spillemaeckers (socialist) wordt senator.
-
16 juni: onder impuls van Benjamin Haesaerts, provincieraadslid, stichten de
provincie Antwerpen en de gemeenten Boom, Reet en Niel de intercommunale
vereniging “Boomsche Beekbosschen
Tuinwijk” (BBT). De intercommunale koopt meer dan 28 ha bos en weiden van de
adellijke familie Cardon de Lichtbuer uit Destelbergen en komt door onteigening
in het bezit van 18 ha. weide- en moerasgrond. Doel van de vereniging: “voor
de gemeente Boom een nieuwe gezonde wijk op te richten met inbegrip van een
gemeentepark, evenals de ongezonde woningen rond de steenbakkerijen trapsgewijze
te doen verdwijnen en voor de provincie Antwerpen te Boom een provinciale
nijverheidschool voor gans de Rupelstreek op te richten”.
-
5 juli: geboorte van Clementina Joanna Bal, dochter van architect Camille Bal.
-
24 december: Juliaan Lauwers koopt een steenbakkerij op Noeveren. Momenteel nog
de enige actieve steenbakkerij op het Booms grondgebied onder de benaming
“Gebroeders Lauwers bvba”.
1926:
-
20 maart: het gemeentebestuur neemt de vrije muziekschool over. Het wordt
“Gemeentelijke Muziekschool”. Directeur: Louis De Laet.
-
10 oktober: gemeenteraadsverkiezing. De socialisten behalen de volstrekte
meerderheid. Zetelverdeling; socialisten 8, katholieken 7, liberalen 0.
-
27 oktober: de gemeenteraad stemt een toelage aan de Parochiale Werken der
Dekenij voor het bouwen van 2 scholen in de wijk Krekelenberg (Spoorweglaan).
-
28 december: een KB benoemt Frans De Schutter tot burgemeester.
-
28 december: de gemeenteraad geeft aan de straten in de nieuwe wijken Bosschen,
Krekelenberg, Peerdsgat en Bosstraat een naam.
1927:
-
28 juli: het gezin Bal-Verheyden betreft zijn nieuwe woning Antwerpsestraat 166a
(huisnummer later gewijzigd in 172).
-
28 september: de gemeenteraad gunt het aanleggen van vijvers in de wijk Bosschen
aan de firma De Beuckelaer & Fils uit Mechelen (de latere parkvijvers).
-
het bevolkingscijfer overschrijdt de 19000 (19.158).
-
Aanvang van de werken voor de bouw van een Provinciale Technische School in de
Beukenlaan. Architecten: Camille Bal en Ernest Lamot.
-
De “Gewestelijke Maatschappij tot het bouwen van Goedkope Woningen
Boom-Terhagen bouwt 58 woningen in de Antwerpsestraat, Kunstlaan, Spoorweglaan
en Wetenschapstraat.
1928:
-
26 juli: de gemeenteraad keurt een plan van aanleg goed voor het bouwen van een
nieuwe tuinwijk, volgens de plannen van de archirecten Camille Bal en Ernest
Lamot.
-
17 november: in de Provinciale Technische School, nog in opbouw, worden de
eerste cursussen gegeven.
-
Het park wordt aangelegd.
-
De diamantbewerkers bekomen een week betaalde vakantie.
-
Boom wordt getroffen door een hevige overstroming.
-
De Rupel vriest dicht.
1929:
-
20 maart: de gemeenteraad keurt de bundel goed voor de aanleg van een
waterleiding in de omgeving van de Provinciale Technische School.
-
26 mei: wetgevende verkiezingen. Frans De Schutter en Hubert Mampaey blijven
volksvertegenwoordiger. Henri Spillemaeckers blijft senator.
-
24 oktober: de beurs in New-York crasht. Een wereldwijde economische crisis
breekt uit.
-
De “Gewestelijke Maatschappij tot het bouwen van Goedkope Woningen
Boom-Terhagen bouwt 140 huizen in de wijk Bossen. In de volksmond wordt de wijk
“nieuwe tuinwijk” genoemd.
-
De open wielerbaan in de Velodroomstraat wordt gesloopt.
1930:
-
24 april: de parochie “Heilig Hart van Jezus” wordt opgericht. De parochie
telt 3307 zielen.
-
11 juni: aan de onbewaakte spoorweg in de Spoorweglaan, ter hoogte van de
Kunstlaan, worden 3 kinderen door een trein gegrepen. Ze overleven het ongeval
niet.
-
30 oktober: het gemeentebestuur koopt 4 beelden aan van ErnestWynants en 1 van
Rik Wouters. Er lopen onderhandelingen met de beeldhouwers Constantin Meunier en
George Minne.
-
31 december: Boom telt 19.428 inwoners. De volkstelling verbetert het aantal tot
19.373.
-
De regio Boom telt 475 telefoonaansluitingen.
-
Er worden voor het eerst elektrische lampen gebruikt voor de openbare
verlichting. De straatverlichting geschiedt door 228 gaslantarens en 12
elektrische lampen.
-
In handel en nijverheid werken in totaal 4571 personen.
1931:
-
16 juli: de gemeenteraad keurt de plannen goed om het ganse grondgebied van de
gemeente van een waterleiding te voorzien. In afwachting wordt een gemeentelijke
dienst ingericht voor het verdelen van drinkwater. De containerwagens worden
door paarden getrokken. In de tuinwijk van de “Vergaerde Heide” (de nieuwe
tuinwijk) wordt de waterleiding al aangelegd. Het water wordt er opgepompt.
-
De crisis slaat toe in handel en nijverheid. Er werken nog slechts 3.760
personen in handel en nijverheid. Er zijn meer dan 2000 werklozen.
-
De buurtspoorweg wordt verder geëlektrificeerd.
1932:
-
januari: de “Middenstands-, spaar- en leenbank”, met zetel in de
Vrijheidstraat gaat failliet. Vooral handelaars worden financieel getroffen.
-
2 januari: Henri Spillemaeckers, senator en schepen, overlijdt.
-
1 oktober: gemeenteraadsverkiezing. Zetelverdeling: socialisten 8, katholieken
6, liberalen
1.
-
“Marktkramersbond Boom” wordt opgericht.
1933:
-
december: om de crisis te bestrijden lanceren de socialisten een “Plan van de
Arbeid”. Hendrik De Man, de ontwerper van het plan, spreekt te Boom in een
bomvolle zaal Plaza.
1934:
-
28 maart: de “Belgische Bank van de Arbeid” gaat failliet. De Boomse zetel
is gevestigd in de lokalen van de socialistische turnkring in de Advokaatstraat.
Vele arbeiders en socialistische groeperingen worden getroffen.
-
21 oktober: stichting van de “Kunst- en Kulturele Kring Rupelgouw” (Rugo) in
het “Hôtel de l’Univers” bij Rik Everaert in de Antwerpsestraat.
-
In het park worden 2 beelden van de kunstenaar George Minne geplaatst.
-
Stichting van de voetbalclub “Rupel Sportkring”.
-
Albert De Cock, wielrenner, wordt kampioen van België bij de Liefhebbers.
1935:
-
3 mei: de gemeenteraad weigert een toelage voor het bouwen van een nieuwe kerk
in de parochie van het Heilig Hart wegens de moeilijke financiële situatie van
de gemeente.
-
24 juli: een radiodistributie wordt aangelegd door de “N.V. Alradio”.
-
10 september: Camille Bal wordt definitief benoemd als leraar in de avondschool
van de P.T.S.
-
31 december: de gemeente Boom telt 19.735 inwoners (het hoogste aantal ooit).
-
De film “Kermesse Héroique” van Jacques Feder wordt vertoond in de
bioscopen.
De fictieve plaats van handeling is Boom. Omdat de Boomse vrouwen erin
voorgesteld worden als lichtekooien die heulen met de Spaanse vijand, wordt de
film fel gecontesteerd door katholieken en vlaams-nationalisten.
1936:
-
15 augustus: 1ste steenlegging van de kerk van het Heilig Hart. Bouwmeesters
zijn: Camille Bal en Ernest Lamot.
-
5 oktober: in de intercommunale “Boomsche Beekbosschen Tuinwijk” heerst een
chaotische toestand. De beheerraad is niet meer voltallig en kan bijgevolg niet
zetelen. De bestendige Deputatie stelt de liquidatie voor.
-
de economische crisis bereikt een hoogtepunt. Er is veel werkloosheid. Boom telt
19 steenbakkerijen (1108 werknemers), 12 scheepswerven (333),11 metaalfabrieken
(344), 10 schoen- en pantoffelfabrieken (114) en 15 diamantslijperijen (288
werknemers).
1937:
-
17 januari: de gemeenteraad bekrachtigd de liquidatieovereenkomst van de
“Boomsche Beekbosschen Tuinwijk”. Liquidatoren worden aangesteld.
-
31 mei: in de diamantnijverheid wordt een 40-uren week ingevoerd.
-
13 oktober: inwijding van de kerk van het Heilig Hart.
-
Aanvang van de werken voor het bouwen van een nieuwe brug over de Rupel.
1938:
-
29 januari: de gemeenteraad bevordert Camille Bal tot gemeentebouwmeester.
-
16 oktober: gemeenteraadsverkiezing. De Katholieke Volkspartij en het Vlaamsch
Nationaal Verbond (VNV) sluiten een bestuursakkoord en komen op onder de
benaming “Katholiek Vlaamsch Volksblok” (KVV). Zetelverdeling: socialisten
7, Katholiek Vlaamsch Blok 7, liberalen 1 en Kommunisten 0.
-
20 november: 1ste steenlegging van de kerk van Sint-Catharina (Bosstraat).
-
In de gemeente worden vele huizen onteigend en gesloopt om de staatsbaan te
verbreden en om een nieuwe laan (Frans De Schutterlaan) en nieuwe straten (Henri
Spillemaeckersstraat en Emile Vanderveldestraat) aan te leggen.
-
PIDPA bouwt een watertoren in de Jan Van Ryswycklaan.
-
De “N.V. Belgische Coöperatieve Welvaart” (katholiek) opent een winkel op
Noeveren.
1939:
-
9 april: Frans Holsters, liberaal, wordt burgemeester.
-
8 juli: inhuldiging door koning Leopold III van de nieuwe brug over de Rupel.
-
26 augustus: de algemene mobilisatie wordt afgekondigd.
-
1 september: Duitsland bezet Polen. Het is het begin van de 2de wereldoorlog.
-
20 september: het schepencollege geeft opdracht aan de gemeentebouwmeesters
Habert en Camille Bal om bomvrije kelders te doen bouwen of in te richten.
1940:
-
februari: de Rupel vriest dicht.
-
10 mei: Duitsland valt België binnen. De rantsoenering van voedingswaren wordt
ingevoerd. De bevolking vlucht.
-
13 mei: verplichte evacuatie van alle mannen tussen de 16 en 35 jaar.
-
14 mei: een Duits vliegtuig wordt neergeschoten en valt in de Hoek.
-
17 mei: de spoorwegbrug en de weduwe Van Enschodtbrug worden opgeblazen.
-
18 mei: de nieuwe brug over de Rupel wordt opgeblazen.
-
18 mei: de eerste Duitse soldaten bereiken Boom.
-
28 mei: België capituleert. 11 Bomenaars sneuvelden en 5 stierven later aan hun
verwondingen.
-
Juni: het district Boom telt 14000 werklozen. Alle personen die geschikt zijn om
te werken moeten zich laten inschrijven. Een “Werfbestelle für Arbeitskräfte
nach Deutschland” wordt ingesteld. In België wordt een “Militärverwaltung”
van kracht.
-
14 december: joden moeten zich laten inschrijven in een jodenregister.
-
De illegale verzetsbeweging “De zwarte Hand” wordt opgericht.
1941:
-
13 januari: stichting van een “Plaatselijk Comité Winterhulp”.
-
18 april: de gemeenteraden worden door de secretaris-generaal van binnenlandse
zaken afgeschaft. De schepencolleges worden bevoegd, zodat de wetgevende en de
uitvoerende macht worden verenigd.
-
22 juni: Duitsland valt Rusland aan. De “Kruistocht tegen het Bolsjowisme”
begint.
-
10 augustus: in de “Aankondiger van Boom en Omstreken” verschijnt een niet
ondertekende oproep tot de katholieke jongeren, om zich als vrijwilliger te
melden voor het Oostfront.
-
1 oktober: de socialistische schepenen Jos Van Cleemput en Willem Van Grootven
krijgen verbod van de Duitse overheid hun mandaat nog verder uit te oefenen.
-
20 oktober: alle non-ferro metalen worden opgeëist.
-
20 oktober: de minister van openbare werken verleent aan architect Camille Bal
de titel van meetkundig schatter.
-
24 oktober: 14 Bomenaars, leden van de verzetsgroep “De zwarte Hand”, worden
aangehouden.
-
Culturele manifestaties mogen nog slechts doorgaan mits toestemming van de
Duitse overheid.
-
De toneelkringen “Arbeid Adelt” en “De Dageraad” stoppen hun
activiteiten. Bij de Katholieke Vlaamsche Toneelgilde beslist het bestuur ook
tot stoppen. De algemene vergadering steunt het bestuur niet. Een aantal
toneelspelers zet de activiteiten verder.
1942:
-
januari: een koudegolf, die twee maanden aanhoudt, teistert de bevolking. De
Rupel vriest dicht. Steenkool is schaars. “Schlamm” (een afvalproduct) wordt
gestookt. Essentiële voedingswaren (vlees, boter, eieren, vis, enz…) zijn
bijna niet meer te krijgen. Koffie wordt vervangen door een surrogaat, gemaakt
van eikels. Het officiële bruine oorlogsbrood plakt en is in feite oneetbaar.
Verslaafde rokers missen echte tabak en lurken aan een vervangmiddel dat
“fleur de matras” wordt genoemd. Er heerst hongersnood. De “zwarte”
markt bloeit.
-
2 februari: de gemeenteraad benoemt Camille Bal tot gemeentelijk schatter in
zake openingstaksen.
-
8 maart: de arbeid wordt verplicht in België en Noord-Frankrijk.
-
23 juli: de wettelijk verkozen schepenen worden vervangen door Duitse
sympathisanten, leden van het V.N.V. Frans Holsters blijft burgemeester.
-
29 augustus en 12 september: een stoomtram, waarvan de ramen met blauwsel
ondoorzichtig zijn gemaakt, passeert Boom. In de wagons zitten
–opeengepakt-joden uit Antwerpen op weg naar Duitse concentratiekampen via de
Dossinkazerne in Mechelen.
-
September: 2000 Bomenaars (1771 mannen en 229 vrouwen) werken in Duitsland.
-
Najaar: een eerste aanvoer van panharing veroorzaakt rijen wachtenden aan de
viswinkels.
-
6 oktober: De Duitse overheid decreteert verplichte arbeid voor mannen, tussen
de 18 en 50 jaar, en voor vrouwen, tussen de 21 en 35 jaar. Meerdere personen
duiken onder.
-
Stichting van Chiroafdelingen in de Heilig Hartparochie en de
Sint-Catharineparochie.
-
Het “Parkpaviljoen” wordt een louche gelegenheid, die druk bezocht wordt
door Duitse officieren.
-
Sommige Bomenaars worden lid van Waffen SS, Hitlerjugend, of een andere Duitse
of collaborerende vereniging. Andere Bomenaars treden toe tot het verzet.
-
In de steenbakkerij Leens-Huysman & Cie wordt een bijlkop uit het
bronstijdperk opgegraven.
1943:
-
2 februari: de bronzen klok van het kerk van het Heilig Hart wordt door de
Duitsers weggehaald.
-
12 februari: de bronzen klokken van de kerk O.L.Vrouw en Sint-Rochus eveneens.
Hevig protest van de parochianen baat niet.
-
5 april: een geallieerd bombardement van de Erla-fabrieken in Mortsel mist
grotendeels zijn doel. Ook wijken en een school worden vernield. Er zijn vele
slachtoffers waaronder 4 Bomenaars.
-
22 april: een “Museum voor Heemkunde” wordt geopend door toedoen van de
VNV-schepen Ludo Van de Wyngaert.
-
21 juli: alle vaderlandlievende plechtigheden worden verboden.
-
16 september: Achter “Het Feestpaleis”, waar Duitse soldaten logeren, wordt
een schuiloord gebouwd. Het huidige “Gemeentelijk Vredesmuseum”.
-
Een achtergebleven Duits kanon uit de oorlog 1914/18, dat aan de Veerdam staat,
wordt op een nacht door de Duitsers weggevoerd.
1944:
-
5 mei en 22 juni: burgemeester Frans Holsters voor 1 dag aangehouden. Hij wordt
vervangen door 1ste schepen Frans Tollenier, VNV-er.
-
6 juni: landing van geallieerde troepen in Normandië.
-
29 augustus: burgemeester Frans Holsters opnieuw aangehouden. Hij krijgt verbod
van de Duitse overheid om zijn ambt nog verder uit te voeren. Hij komt vrij op 2
september.
-
2 september: een Duits jachtvliegtuig stort neer in de Beukenlaan.
-
4 september: Boom wordt verrassend vlug bevrijd door de geallieerden. De
verzetsman ingenieur Robert Vekemans speelt daarbij een cruciale rol.
-
4 september: Gustaaf Rummens, politiecommissaris en weerstander, beveelt de
aanhouding van 38 “zwarten”. De kelder van de jongensschool op Noeveren doet
dienst als interneringslokaal. Enkele vrouwen, die met de Duitsers geheuld
hebben, worden kaalgeschoren.
-
7 oktober: Duitsland pakt uit met een geheim wapen. Het zijn onbemande raketten
V1 en V2, die door de bevolking “vliegende bommen” worden genoemd.
-
15 november: een V1 stort neer in de Bosstraat en maakt 1 slachtoffer. Een V2
verwoest 8 huizen in de Hoek. Er zijn 8 doden en 13 zwaargewonden. 700 woningen
zijn zwaar of licht beschadigd.
-
December: de economie is ontwricht. Arbeiders keren terug uit Duitsland. Boom
telt 3.370 werklozen.
1945:
-
15 februari: stichting van de toneelkring “Rupelgalm”. Het zijn grotendeels
leden van de “Katholieke Vlaamsche Toneelgilde” die tijdens de oorlog bleven
optreden.
-
11 maart: laatste inslag van een vliegende bom. In totaal vielen 12 V1’s en 3
V2’s op Booms grondgebied.
-
21 april: burgemeester Frans Holsters neemt ontslag en wordt vervangen door
Lucien Van Reeth.
-
27 april: Jules De Wachter, voormalig lid van “De zwarte Hand”, keert terug
uit een Duits concentratiekamp. Daarna volgen nog Alfons Dinant, Hector
Temmerman en Louis De Roeck. Dertien anderen overleefden het niet.
-
7 mei: Duitsland capituleert.
-
8 mei: vrede.
-
September: Paters Capucienen arriveren in Boom.
-
22 november: Frans Holsters en Constant Spillemaeckers worden lid van de
Bestendige Deputatie.
-
7 oktober: een voorlopige kapel voor de Paters Capucienen wordt gewijd.
-
De economie herstelt zich stilaan.
1946:
-
17 februari: wetgevende verkiezingen. Karel Tobback(katholiek) wordt senator en
blijft het tot in 1954.
-
24 november: gemeenteraadsverkiezing. Behaalde zetels: socialisten 8,
katholieken 7, Liberalen en communisten 0.
-
Tewerkgesteld personeel: steenbakkerijen 1141, scheepswerven 610,
metaalfabrieken 584, schoen- en pantoffelfabrieken 264, diamantslijperijen 262.
1947:
-
2 januari: Jos Van Cleemput (socialist) wordt benoemd als burgemeester.
-
15 juni: stichting van de Algemene Christelijke Werkersbond (ACW).
-
19 juni: de gemeenteraad beslist een erepark voor de slachtoffers van de beide
oorlogen in te richten op de gemeentelijke begraafplaats.
-
28 augustus: opening van de “Nationale Jaarbeurs der Rupelstreek”, ingericht
door de “Federatie van Boomsche Handelaars” in de Provinciale Technische
School.
-
31 december: Boom telt 19461 inwoners. Een volkstelling brengt het aantal op
19.614.
1948:
-
25 mei: een “Plaatselijk comité Benelux” wordt opgericht.
-
Augustus: wijding van een klooster voor de Paters Capucienen in de Jan Frans
Willemsstraat.
-
14 november: onthulling van een gedenkteken op het erepark. Het beeld is van de
hand van kunstenaar Simon Goossens.
1949:
-
1 maart: Camille Bal wordt met pensioen gesteld als leraar van de Provinciale
Technische School.
-
26 juni: wetgevende verkiezingen. Karel Tobback (katholiek) blijft senator.
Oud-Bomenaar Jos De Saeger (katholiek) wordt volksvertegenwoordiger.
-
September: een atheneum wordt bij de rijksmiddelbare jongensschool gevoegd en
krijgt het predikaat “Koninklijk”.
-
4 september: het feest voor 5 jaar bevrijding wordt bijgewoond door
afgevaardigden van de zustersteden Zwolle (Nederland) en Esch-sur-Alzette( Groot
Hertogdom Luxemburg).
1950:
-
Boom telt 19454 inwoners.
-
16 februari: de gemeenteraad beslist, na akkoord met de geestelijke overheid, de
Sint-Annakapel te slopen.
-
12 maart: volksraadpleging over de terugkeer van koning Leopold III.
-
4 juni: wetgevende verkiezingen. Karel Tobback en Jos De Saeger blijven
respectievelijk senator en volksvertegenwoordiger.
-
De scheepvaart krijgt concurrentie van het wegvervoer.
1951:
-
Het tewerkgesteld personeel omvat3 2935 personen, onderverdeeld als volgt:
steenbakkerijen 1347, metaalfabrieken en ijzerhandel 751, scheepswerven: 334,
glasfabriek 261, pantoffelfabrieken 199, diamantslijperijen 155, bloemmolens
108, brouwerijen 75, mechanische schrijnwerkerijen en houthandel 58,
ijzergieterijen 22, beenderfabriek 22, gasfabriek 14, rest 589.
-
Er zijn 13 steenbakkerijen, 7 scheepswerven en metaalverwerkende bedrijven, 4
schoen- en pantoffelfabrieken, 1 brouwerij, 1 bloemmolen, 1 glasfabriek en 1
diamantslijperij.
1952:
-
juni: de Sint-Annakapel in de Kapelstraat wordt gesloopt.
-
12 oktober: gemeenteraadsverkiezing. Zetelverdeling: socialisten 9, katholieken
5, liberalen 1.
-
Hoge muren rond de begraafplaats en rond het gasthuis worden afgebroken.
1953:
-
1 februari: een zware storm raast over België, Nederland en Engeland. In Boom
veroorzaakt een overstroming veel schade.
1954:
-
11 april: wetgevende verkiezingen: Jos Van Cleemput (socialist) wordt
volksvertegenwoordiger, Renaat Van Bulck (katholiek) senator.
-
22 juni: Arthur De Loenen, gemeentewerkman, gaat met pensioen. Hij was de Boomse
belleman.
-
De spoorlijn Boom-Kontich wordt afgeschaft. De trein wordt vervangen door een
autobus.
-
De staatsbaan Antwerpen-Boom wordt rechtgetrokken aan de spoorwegoverweg. De
bareel verdwijnt.
-
Stichting van toneelkring “Technische Oud-Studenten Vereniging’ (TOV).
1955:
-
Boom telt 18.408 inwoners.
-
De familie Van Herck bouwt in de Kapelstraat een nieuwe kapel. Architect:
broeder Raymond, directeur van de Sint-Lucasschool, Brussel. Glazenier: broeder
Emiel van dezelfde school.
-
Begin der werken voor het bouwen van een koninklijk atheneum in de Sint Jan
Baptist Davidstraat.
-
De openbare verlichting geschiedt door 23 gaslantarens en 1362 elektrische
lampen.