"DE GROTE OORLOG" blijft bij velen de gemoederen beroeren, dat staat ontegensprekelijk vast. Negentig jaar na het uitbreken van de eerste wereldoorlog verschijnt het boek

"Het kleine Boom in de Grote Oorlog"

van de hand van Marc Verlinden, die hiermee als geschiedschrijver debuteert.

Wat drijft iemand, geboren na de tweede wereldoorlog, om zich te verdiepen in een wereldwijd conflict van bijna een eeuw geleden? Nieuwsgierigheid, waarschijnlijk, naar wat zo’n ramp teweeg brengt bij een bevolking van een middelgrote gemeente zoals Boom er een is. Marc leest het weinige dat erover verscheen in de plaatselijke geschiedenis, snuffelt wat in archieven en vindt een gedetailleerd verslag, "over de merkwaardige gebeurtenissen en toestanden in Boom gedurende de Duitse bezetting, 4 augustus 1914 – 11 november 1918". Het werd opgesteld door het gemeentebestuur van Boom op vraag van het provinciebestuur van Antwerpen in 1920. Wat hem vooral treft is het feit dat op een totale bevolking van iets meer dan 18.000 inwoners bijna duizend mannen rechtstreeks betrokken worden bij de oorlog, hetzij als dienstplichtige, hetzij als vrijwilliger. Een honderdtal overleeft het niet. Dat is meer dan 10% ! Hun namen staan – bijna onleesbaar - gebeiteld op het monument der gesneuvelden. Zijn nieuwsgierigheid groeit uit tot een fascinatie. Wie zijn zij? Waar stierven"de helden"? Hoe verloren ze het leven? Waar liggen ze begraven?

Marc kan aan niemand nog iets vragen, want geen enkele oud-strijder is nog in leven. Hij duikt in het "World Wide Web", wendt zich tot de ambtenaar van de burgerlijke stand om de afstamming te vinden en de overlijdensakte te raadplegen, rijdt met zijn wagen duizenden kilometers naar de vele oorlogskerkhoven en ereparken in binnen- en buitenland, noteert veel en fotografeert voortdurend.

Het resultaat?

Een non-fictie boek over de eerste wereldoorlog gefocust op de middelgrote gemeente Boom.

Een wetenschappelijk werk, rijk geïllustreerd met historische foto’s, bidprentjes en documenten. Men kan het lezen, natuurlijk, maar het zal vooral geraadpleegd worden, ook door niet-Bomenaars. Het kan dienen als gids voor wie het graf van een gesneuvelde voorvader wil bezoeken, want gedetailleerde landkaarten met de ligging van de kerkhoven wijzen u zo de weg.

Marc Verlinden heeft hier baanbrekend werk verricht en beseft het amper zelf.

Wij wensen hem proficiat en veel succes en u, geachte, veel lees- en raadpleeggenot.

Boom, 27 september 2005

Alex Vinck.

"DE GROTE OORLOG" werd tijdens het interbellum het gewapende conflict tussen Duitsland en de Geallieerden genoemd als men de eerste wereldoorlog bedoelde. Oorspronkelijk was ons land er niet bij betrokken. Bij de stichting van België werd ons land door de machthebbers een strikte neutraliteit opgelegd. Toen Duitsland via ons land Frankrijk aanviel –het zogenaamde "Von Schlieffen-plan- werd onze neutraliteit geschonden en dat kon onze toenmalige koning Albert I niet toestaan. Onze deelname aan de wereldoorlog werd een feit.

Boom ontsnapte niet aan het oorlogsgeweld. 954 Boomse jongeren, waaronder 203 vrijwilligers, gingen mee ons land verdedigen. Over het aantal Boomse soldaten dat de gruwel niet overleefde zijn de meningen verdeeld

Op een postkaart, uitgegeven in 1923 ter gelegenheid van de inhuldiging van het gedenkteken voor de slachtoffers van de eerste wereldoorlog, worden 99 namen vermeld.

Alex Vinck telde er in zijn boek "BOOM, van de OUDHEID tot het JAAR 2000" 103.

Na een restauratie van het monument in de jaren negentig bevatte de in arduin gekapte lijst plots 101 personen. Ons onderzoek sluit af op 132 slachtoffers!

*

In het eerste hoofdstuk

beschrijf ik de erbarmelijke levensomstandigheden van de Boomse bevolking tijdens de Duitse bezetting die 4 jaar duurde. Het bevat o.m. het unieke, authentieke verslag dat door het gemeentebestuur van Boom in 1920 werd opgesteld in opdracht van het provinciebestuur van Antwerpen onder de omvangrijke titel :

Dit verslag berust in het gemeentelijk archief, dat zich bevindt in de gemeentemagazijnen en werkplaatsen, gelegen in de Industrieweg te Boom, naast het brandweerstation.

*

In het tweede hoofdstuk

staan, alfabetisch geklasseerd, 132 slachtoffers! Vanwaar dit groter aantal? Omdat wij vinden dat vermiste manschappen en personen gestorven –zelfs na de wapenstilstand- aan een ziekte tengevolge van de oorlog (longontsteking bijvoorbeeld) evengoed slachtoffer van de oorlog zijn. Ook als het overlijden plaats greep in krijgsgevangenschap, in een militair ziekenhuis of zelfs na thuiskomst. In onze lijst staan dus niet alleen mannen "gevallen op het veld van eer", zoals gesneuvelden heroïsch worden genoemd.

Als Bomenaar beschouwen wij: personen geboren in Boom of er wonende tijdens de oorlog.

Hoe is de lijst tot stand gekomen?

Als basis van onze lijst diende de database van Danny Wilssens, prominent lid van de heemkring" "Ramskapelle aan de IJzer".

Die lijst verbeterden en vulden wij aan met:

gegevens uit de registers van de burgerlijke stand;

gegevens die wij vonden in het "Hedendaags Gemeentearchief van Boom", gedeponeerd in het Rijkarchief te Antwerpen, in het dossier "Briefwisseling tussen de gemeente Boom en de administratieve diensten van het leger".

gegevens van de plaatsen waar de militairen sneuvelden of overleden.

Tientallen militairen staan afgebeeld met hun portret, soms aangevuld met een persoonsbeschrijving, hun afstamming en een inventaris van bezittingen die aan de nabestaanden werden terugbezorgd. Ook de plaats waar ze werden begraven wordt aangegeven. Indien de militair op het monument der gesneuvelden werd vermeld, dan treft u een foto aan van hun in de arduin gebeitelde naam.*

In het derde hoofdstuk

verwijs ik naar het erepark op de gemeentelijke begraafplaats. In 1948 werd daar een prachtig monument, gemaakt door de beeldhouwer Simon Goossens, ingehuldigd.

*

Het vierde hoofdstuk

bevat een namenlijst van militairen in actieve dienst tijdens de Eerste Wereldoorlog. De lijst is opgesteld volgens het register "Liste des miliciens de la commune de Boom en activité de service 1895 à 1918". Dit register bevindt zich in "Hedendaags Gemeentearchief van Boom", gedeponeerd in het Rijkarchief te Antwerpen.

*

De

bevat de kern van de tweede wereldoorlog.

*

Ik vond het nuttig een personenregister samen te stellen. Daarin worden de namen vermeld van alle personen die in het boek voorkomen.

*

Ik hoop dat ik met dit boek enkele van de duizenden jongens die tijdens de eerste wereldoorlog in de Westhoek gesneuveld zijn en er vaak begraven liggen uit de vergetelheid heb gehaald.

Zij lieten hun leven op een leeftijd waarop het feitelijk nog moest beginnen.

Het boek over de zin van hun overlijden werd nog niet geschreven.

De auteur,

Marc Verlinden

Bosstraat 61/2.2

2850 Boom.

Tel. 03/844.44.64