ZJEFKE VAN DE ZJOLOZJIE
copyright Alex Vinck (+ 10 februari 2007)en WECK, feitelijke vereniging.
Foto's: Zoo Antwerpen

In 1843 werd de Antwerpse dierentuin gesticht. Eén van de dringendste taken van de beheerraad was het zich aanschaffen van dieren.

*

Toen het vrachtschip “Magellaan”, met als kapitein Meyer, terugkeerde van een reis naar West-Afrika had het –naast zijn normale vracht- exotische vogels aan boord en … een negerslaafje van ongeveer 10 jaar oud. De kapitein had het kind gekregen aan de kust van het huidige Nigeria en schonk het negertje aan de Zoo van Antwerpen.

(bron: website van de Stad Antwerpen).

*

Zodra kapitein Meyer met het vrachtschip “Magellaan” in de haven was binnen  gelopen, stopte hij de exotische vogels in een kooi, hing deze aan een stok en legde de stok met de kooi over de schouder van het zwart manneke en riep “Voorwaarts”.  Zjefke ging van de Kaai over de Zeeuwse Korenmarkt naar de Grote Markt, voorbij de toren, langs het beeld van Rubens, over de Meir en de Vestingbrug, recht naar de Dierentuin. De kleine had zijn boloogskens gespalkt als gingen ze uit hun hol springen, zo verrassend kwam hem alles onderweg voor. Verbouwereerd keek hij rond, als bevond hij zich in een andere wereld. De voorbijgangers hadden pret met de jonge knaap met zijn kroezelkop en zijn zwarte kleur en met de kooi met krassende en kwakende vogels op zijn rug. Hij werd opzichter van de exotische vogels maar –het hoeft gezegd- als bezienswaardigheid  overtrof hij de tentoongestelde dieren.

(bron: het programmaboekje van “De Nacht van de brandende Apen” van Tone Brulin. De Hollandse theatergroep “De Nieuw Amsterdam” voerde in Antwerpen tijdens het seizoen 1990/91 het toneelstuk op. Ik was er op aanwezig.)

*

Op 10 februari 1846 werd het negerslaafje gedoopt in de Sint-Willlebrorduskerk in Antwerpen en kreeg als naam Jozef Möller. Zijn roepnaam werd Zjefke (Jefke).

Toen Jefke Jef geworden was zocht hij vertier in de louche wijk achter de Carnotstraat. Hij raakte bevriend met een prostitué (die officieel als meid stond geboekt), werd er op verliefd  en trouwde met haar op 9 mei 1860. De bruid was Joanna Catharina Claes (roepnaam Katrien), een echte Boomse, hier geboren op 1 januari 1836.

(bron: registers van de burgerlijke stand van de gemeente Boom).

Het huwelijksfeest  van “Zjefke” en “Katrien” was op koninklijke voet ingericht. Zijn getuige Vekemans had de bruiloftskosten op zich genomen; zijn voedstervader Kets (de directeur van de Zoo) en zijn peter Baron de Caters hadden diep in hun tesch getast en er een milde gift voor het bruidspaar uitgehaald; de overige bestuursleden zorgden voor huisraad.  In de Sint Willebroduskerk was een dienst met drie heren gevierd en de bevolking van de buitenwijk was getroffen door de stichtende houding van de zwarte bruidegom en de blanke bruid. Aan de feestdis “In de Apentuin” (het feest had dus plaats in de Zoo) tafelden veertig genodigden. Nooit van hun leven woonden ze zo’n lustig feest bij. Bij ’t nagerecht bood de voorsnijder een grote taart aan Jefke. Toen hij het deksel van de doos nam vlogen er twee duiven uit, een zwarte duiver en een witte duivin. Daarna hield men de bruid een pastei, d.i. volgens Van Dale “een gebak van fijn deeg gevuld met gehakt, gevogelte, enz…” voor en wanneer die openging kwam Jefke er uit in zwarte chocolade en Katrien in wit suikergoed. En tot in de hof weerklonk een bruidslied, dat het kristal van de schuimende bekers deed trillen.

 (Bron: “Plezante mannen in een plezante stad, Antwerpen tussen 1830/1880”, Edward Poffé, uitgeverij Buschmann, 1913”).

*

Uit het huwelijk sproot één dochter. Jefke werd de officiële portier van de Antwerpse Zoo.

Het sprookje duurde niet lang. Er kwam onenigheid in het gezin. Het huwelijk werd ontbonden. Jefke werd zwaar ziek. Hij stierf in een particuliere kamer in de Korte Bisschopstraat, sectie 5, nr.3, te Antwerpen op 4 mei 1882. Uit de overlijdensakte blijkt dat Jefke geboren was in de Côte d’Or (Goudkust) in 1837. Hij werd amper 45 jaar!

(bron: registers van de burgerlijke stand van Antwerpen).

                                                                                                          Alex Vinck.